À la poursuite des pomaks : Une histoire de turquification

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Galatasaray Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Fransızca

Öğrenci: ZEYNEP AKHANLİ

Danışman: Hakan Yücel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, Trakya Umumi Müfettişlik döneminde (1934-1948/1952) etnik-dilsel bir azınlık olan Pomaklar üzerinde gerçekleştirilen Türkleştirme ve asimilasyon politikalarını, mekânsal ve tarihsel bir bağlamla ortaya koyarak akültürasyon sürecinde Pomakların benimsediği kimlik stratejilerinin günümüzdeki izlerini saha araştırmasına dayanarak gözlemler. Çalışmanın amacı, Pomak kimliğine içkin kimliklenmenin başlangıcı olan göç hareketlerinden yola çıkarak, Kırklareli/Pehlivanköy ve Çanakkale/Biga'da yaşayan Pomakların, kimliğin değişken yapısı göz önünde bulundurularak, kimlik stratejilerini ortaya koymaktır. Çalışmada öncelikle Pomakların 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) ile başlayan ve tek parti döneminde devam eden pomak kimliğine içkin akültürasyon sürecinin başlangıcına ve göç hareketlerinin nedenleri üzerinden tarihsel bir arka plan oluşturulmuştur. Daha sonra, arşiv ve literatür taraması yöntemleri kullanılarak, Trakya Umumî Müfettişlik döneminde Pomak kimliğinin devlet nezdinde ne anlama geldiği ortaya konulmuş ve Türk ulus-devletinde etnik-dilsel bir azınlık olan Pomaklar üzerinde gerçekleştirilen Türkleştirme politikaları incelenmiştir. Çalışmanın özünü oluşturan bu bölümde günümüze ışık tutan bir haritaya ve kırsal planlamaya dair idealize edilmiş bir köy projesine erişilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise Trakya Umumî Müfettişlik tarafından çizilen Pomakların yerleşim yerlerini gösteren haritadan yola çıkılarak, Pomak kimliğinin tarihsel süreçte devinimini ve Pomakların kimlik stratejilerini gözlemlemek adına Çanakkale ili Biga ilçesi ve Biga'ya bağlı iki köyde, Kırklareli ili Pehlivanköy ilçe merkezi ve ilçeye bağlı bir köyde saha araştırması gerçekleştirilerek, Pomaklarla yarı-direktif mülakatlar ve grup görüşmeleri yapılmıştır. Bu çalışmanın mekânsal karşılaştırmalı perspektifle sunduğu ilk iddia, Trakya Umumî Müfettişliğinin mekânsal faktörlerle bağıntılı dönemin imkânları dahilinde ulaşamadığı, Türkleştirme politikalarının ve entegrasyon sürecinin sekteye uğradığı Biga'da yaşayan Pomakların önce içe kapanma, daha sonra kimliğe değer verip savunarak dışa açılma ve diğer ara stratejiler sonucunda, kendi kimliklerini muhafaza ederek, kimliklenerek, topluma entegre olduğudur. Bununla birlikte, Pehlivanköy Pomaklarının, geliştirdikleri ara stratejilerin yanında asimilasyonu dışsal bir kimlik stratejisi olarak benimsemelerinin sonucunda, Türk kimliği içinde erimeye devam etmekte olduğu çalışmanın diğer iddiasıdır.