Heteronormatif sistemde kuir mahpus olmak: Hapishanelerde direniş ve politik faillik


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Galatasaray Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE SEZİN DOST

Danışman: Hakan Yücel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmada, hem cinsel yönelimleri ile cinsiyet kimlikleri hem mahpusluk hâlleri nedeniyle toplumsal düzeyde ikili marjinalleştirme sürecine konu olan kuir mahpusların kapatılma deneyimleri, politik failliklerini kuran unsurlar bağlamında incelenmektedir. Ceza infaz sistemlerinin tarihsel dönüşümünde modern bir kurum olarak ortaya çıkan hapishane, kapsadığı bedenler üzerinde gözetim ve denetim pratiklerinin sürekli biçimde işletilmesine dayanan bir kapatılma mekânıdır. Bu bakımdan, kapatılan kimseler için hapishane öncelikle kişisel zaman-mekânlarına müsadere yoluyla el koyan disipliner bir kurumdur. Ancak bu kurumsal düzenek, kapatılma deneyimi mahpusların yaşam süreçlerinin bir parçası olarak ele alındığında, bireysel veya kolektif etkinliklerle biçimlendirilebilen bir yaşam alanı hâline gelmektedir. Hapishanenin yalnızca disiplin ve tahakküm mekanizması değil, aynı zamanda bir yaşam alanı olduğu iddiası ile yola çıkan bu çalışmada, kuir mahpusların hayata geçirdikleri etkinliklerin içinde bulundukları koşulları dönüştürme potansiyellerine odaklanılmıştır. Bu doğrultuda, kuir mahpusların kapatılma deneyimlerine ilişkin öznel anlatımlarını sunan yaşam öyküleri, yazışmaları ve görüşme kayıtları çeşitli kaynaklardan elde edilmiş ve çözümlenmiştir. Böylece hapishane koşullarında yürüttükleri zamansal ile mekânsal müdahaleler ve performatif etkinlikler aracılığıyla kendilerine özgü yaşam biçimlerini ve direniş pratiklerini üretebildikleri belirlenmiştir. Sonuç olarak, kuir mahpusların kurumsal ve toplumsal süreçlerle uzlaşmazlık ve çekişme hâlinde kalarak politik failliklerini kurdukları ve sürdürdükleri tezine ulaşılmıştır.