DENİZ YETKİ SAHALARININ TEKNİK DEĞERLENDİRMESİ


Usluer H. B.

in: Building Future From Atlantic to Indian Ocean, İzgi Savaş, Editor, Tasam Yayınları, İstanbul, pp.34-46, 2022

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Other Book
  • Publication Date: 2022
  • Publisher: Tasam Yayınları
  • City: İstanbul
  • Page Numbers: pp.34-46
  • Editors: İzgi Savaş, Editor
  • Galatasaray University Affiliated: Yes

Abstract

Ülkelerin, ülke olabilme kavramlarında üç tane önemli tanımlama yapılmaktadır. Bunlar, Kara, Deniz ve Hava ülkesi tanımı ve olabilme niteliklerini oluşturmaktadır. Denizlere kıyısı olan denizci ülkeler için karadaki menfaatlerinin hukuki niteliğinin sınırları, ülkenin kara sınırları içerisindedir. Kara sınırı ne kadar önemli ise deniz üzerinde uluslararası hukuk ve ülkelerin menfaatleri dikkate alınarak belirlenen deniz yetki sınırları da bir o kadar önem taşımaktadır. Böylece; Deniz, Kara ve Hava ülke kavramları geliştirilerek hak ve menfaatlerin belirlenmesi ve korunması amacıyla sınırlandırmalar yapılmıştır. Günümüzde gelişmiş ülkelerin yeni yönetim ve stratejileri gereği enerji türleri bulma, üretme veya dönüştürme çok önem kazanmıştır. Aynı zamanda yeni keşifler daha farklı ve alternatif enerji arayışlarına sürüklemiştir. Böylece denizler altında bulunan yeraltı enerji kaynaklarının araştırılması ve bulunması çalışmalarının önem kazanması gerçekleşmiştir. Bununla birlikte deniz yetki sahaları daha da önemli hale gelmiştir. Yetki sahalarının belirlenmesi her ne kadar Birleşmiş Milletler Deniz Hukuk Sözleşmesine-BMDHS/ UNCLOS göre, kıyıdaş ve komşu ülkelerin hak ve menfaatlerini karşılıklı ve hakkaniyet içerisinde paylaştırmaya çalışsa da, birçok denizci ülke bahse konu sözleşmeye taraf olmamakta hatta taraf olmasa da olmasa da uymamaktadır. Deniz yetki alanları ile ilgili ülkelerin talepleri, aynı zamanda stratejik planları da içerdiğinden, ülkeler arasında göz ardı edilemeyecek politik sorunlar çıkarmaya başlamıştır. Bu nedenle askeri güç kullanımına kadar varan sonuçlar yaşanmıştır. Deniz yetki sahası belirlenmesinde en önemli unsurlar ise deniz bilimleri ve alt disiplinlerinin iyi benimsenip, tanımlamada verimli kullanmak gerekmektedir. Bu yüzden, gelişmiş denizci ülkelerin deniz bilimleri ile ilgili üniversite, enstitü, fakülte, yüksekokul ve kurslar ile denizcilik sektörü ve bileşenlerinin farkındalığının arttırılması ve bu durumun sürekli hale getirilmesi sağlanmaktadır. Bu çalışma ile, deniz yetki sahaları belirlenirken teknik yönden nasıl değerlendirilmesi gerektiğinin farkındalığı hakkında bilgilendirilme yapılmaya çalışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Deniz Yetki Sahaları, UNCLOS, Hidrografi, Oşinografi, Kartograf