Sürdürülebilir Sosyal İnovasyon Aracı Olarak Sosyal Medya Kullanımı: Türkiye'de Kırsal Kadın Kooperatifleri
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Sevimece Karadoğan Doruk
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Toplumsal sorunlara yenilikçi çözümler sunan sosyal inovasyonlar, esnek ve katılımcı yapılarıyla bu sorunların çözümünde önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, sosyal inovasyonların sürdürülebilirliği de, getirdikleri yenilikler kadar büyük bir öneme sahiptir. Sosyal inovasyonların, ticari yönleri olsun ya da olmasın, sürdürülebilirliklerinin sağlanması gerekmektedir. Türkiye'nin kendine özgü sosyal yapısı içinde, kırsal bölgelerdeki kadın kooperatifleri, bulundukları bölgelerde mikro düzeyde sosyal inovasyon aktörleri olarak faaliyet göstermektedir. Bu kooperatifler, kadınların sosyal statülerinin yükselmesine, ekonomik bağımsızlıklarını kazanmalarına ve emeklerinin görünür kılınmasına katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, yerelde kurdukları yeni işbirlikleri ile toplumsal yaşamı olumlu yönde etkilemektedirler. Kırsal kadın kooperatiflerinin karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, uzun süre sürdürülebilir bir şekilde varlık gösterememeleridir. Bu araştırmanın amacı, kırsal kadın kooperatiflerinde sosyal medya kullanımının, bu kooperatiflerin sürdürülebilirliğinde sosyal medyanın nasıl bir rol oynadığını ortaya koymaktır. Çalışmanın ilk bölümünde, yeniliğin bağlamı, sosyal inovasyonun anlamı ve sürdürülebilirlik ile sosyal inovasyon arasındaki ilişki teorik olarak incelenmiştir. İkinci bölümde, kooperatiflerin sosyal inovasyon içerisindeki yeri, Türkiye'deki kooperatifçilik sistemi içerisinde kadın kooperatiflerinin ve özellikle kırsal kadın kooperatiflerinin rolü incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümü olan araştırma kısmında, sosyal medya kullanımının sosyal inovasyonların sürdürülebilirliğini sağlamadaki rolü kırsal kadın kooperatifleri üzerinden incelenmiştir. Literatürde, sosyal inovasyon uygulamalarında bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı tartışılmış olsa da, sosyal medyanın sosyal inovasyonların sürdürülebilirliği üzerindeki rolü hakkında pratik bir çalışma bulunmamaktadır. Bu araştırma, kırsal kadın kooperatiflerinde sosyal medya kullanımını inceleyerek Türkiye'deki kırsal kadın kooperatiflerine yönelik özgün bir katkı sunmaktadır. Araştırma modeli olarak saha çalışması seçilmiş ve kolayda örnekleme yöntemiyle Çanakkale ve Adıyaman illerinde seçilen iki kırsal kadın kooperatifine üye 20 kadınla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımlı açık gözlemlerle desteklenen bu görüşmelerden elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Analizler, kırsal kadın kooperatiflerinin sosyal medyayı pazarlama ve satış, ağ oluşturma ve ilişki geliştirme, öğrenme ve kapasite geliştirme, iç iletişim ve organizasyon, ürün geliştirme ve piyasa ile rekabet analizi için aktif olarak kullandığını göstermiştir. Bu kullanımın, kooperatiflerin sürdürülebilirliklerini desteklediği bulgularına ulaşılmıştır. Çalışmada sosyal medyanın sosyal inovasyon aktörleri olan kırsal kadın kooperatiflerinin sürdürülebilirlikleri üzerinde önemli bir rolü bulunduğu sonucuna varılmıştır.