Türkiye’de Dijital Finansal Kullanımın Belirleyicileri: Mikro Düzeyde Bir Analiz

Creative Commons License

Ertugrul M.

BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, cilt.20, sa.1, ss.1-22, 2026 (TRDizin)

Özet

Çalışmamızda Türkiye’ye ilişkin dijital finansal kullanımın belirleyicileri, Dünya Bankası tarafından sağlanan en güncel veri seti olan Global Findex Veritabanının 2024 yılına ait mikro (bireysel) düzeydeki verileri kullanılarak ele alınmaktadır. Çalışmamızda, öncelikli olarak, dijital hesap etkileşimi, dijital ödeme kullanımı ve dijital para transferi boyutlarını kapsayan sekiz gösterge kullanılarak Temel Bileşenler Analizi ile dijital finansal kullanım endeksi elde edilmektedir. Akabinde, bu endeksi belirleyen demografik ve sosyoekonomik unsurlar hem doğrusal regresyon hem de dağılım temelli kantil regresyon yöntemleriyle incelenmektedir. Bulgularımız, yaş ve cinsiyetin dijital finansal kullanım üzerinde belirgin bir etkisinin bulunmadığını ve dijital finansal kullanımın eğitim düzeyi ve gelir düzeyi (özellikle orta ve üstü gelir seviyeleri) ile arttığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, kentte yaşama, işgücüne katılım ve akıllı telefon sahipliği dijital finansal kullanımı artıran unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Bulgularımız, dijital finansal kullanımın artırılmasına yönelik politikaların bütüncül bir çerçeveden çok boyutlu bir şekilde tasarlanması gerektiğine işaret etmektedir.
In our study, we analyse the determinants of digital financial usage in Türkiye by employing the most recent micro (individual) level data, belonging to 2024, provided by the Global Findex Database of the World Bank. Our digital financial usage index is obtained by using the Principal Components Analysis with eight indicators covering digital account interaction, digital payment usage, and digital money transfer dimensions. Then, the demographic and socioeconomic determinants of our index are examined by using ordinary least squares regression and quantile regression methods. We show that gender and age have no significant impact on digital financial usage. Moreover, we reveal that digital financial usage increases with education level and income level (especially for middle, high-middle and high levels). Lastly, we conclude that urban residence, having a smartphone, and laborforce participation positively affects digital financial usage. Overall, our outcomes indicate that policies aiming to improve and increase digital financial usage should follow a thorough and multidimensional approach.