Paul Ricœur ve çeviri üzerine
Çeviribilim ve Uygulamaları, cilt.0, sa.18, ss.35-48, 2008 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 18
- Basım Tarihi: 2008
- Dergi Adı: Çeviribilim ve Uygulamaları
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.35-48
- Galatasaray Üniversitesi Adresli: Hayır
Özet
Bu makalede, 20. yüzyılı derinden etkilemiş bir Fransız filozofunun çeviri etkinliğine ilişkin görüşleri ve bu görüşlerin yer aldığı Sur la traduction adlı kitabının Türkçeye aktarılması söz konusu edilmektedir. Yapıtın Türkçe çevirisi Çeviri Üzerine başlığıyla 2008 yılında Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkmıştır. Makalenin ilk bölümü Fransız filozofun kimliği, yapıtları ve çeviri konusundaki görüşleri üzerine odaklanmaktadır. Paul Ricoeur Alman filozofu Edmund Husserl'den yaptığı çeviriler aracılığıyla çeviri etkinliğiyle tanışır. Ünlü Fransız filozofuna göre, çeviri çok zor bir iddia, hatta kazanılması olanaksız bir iddiadır. Çevirmen ne kadar çabalarsa çabalasın çevirisinin, çeviri olduğu için, tanım gereği, bir biçimde kötü çeviri olacağı kay-gısındadır. Bu durumda, kusursuz çeviri düşü bir hayal olmaktan öteye gitmez. Çevirmen çeviri edimi süresince iki cephede savaşır: bunlardan biri çevrilecek metnin oluşturduğu cephedir, öteki de çeviri dilinin cephesi. Başarılı olabilmek için çevirmen bu savaşı her iki cephede de kazanmak zorundadır. Makalenin ikinci bölümün-deyse, Paul Ricoeur'ün Sur la traduction adlı kitabının Türkçeye çevrilmesi sürecinde yaşanan dil, anlam, kavram ve terim sorunları ele alınmaktadır. Kuramsal metinlerin temel taşlarını oluşturan terimler çeviri etkinliği içinde çok önemli bir yer tutar; her şeyden önce bu alanın geliştirdiği kavram ve ilkelerin bilinmesini, alana katkıda bulunmuş kuramcıların yaklaşımlarının tanınmasını zorunlu kılar. Ancak kuramsal çeviride terim sorunlarının ötesinde de dil sorunları vardır; kuramsal söylemin yazarın biçem özelliklerinin de korunarak aktarılması bunlardan biridir. Ayrıca Paul Ricoeur'ün metninde olduğu gibi, kimi metinlerde karşımıza çıkabilecek özel çeviri sorunlarının çözülmesi çevirmenin yükümlülükleri arasındadır. Sonuç olarak, makale hem okuru çeviri etkinliğine çevirmen bir düşünürün gözünden bakmaya davet ediyor, hem de Çeviri Üzerine adlı çeviri metnin oluşturulması sırasında karşılaşılan sorunları değerlendiriyor.