Akademik Veri Yönetim Sistemi
Eleştirel Klavuz1: Ahlakın Metafiziğine Temellendirme, Umut Eldem, Editör, Akademim I, Ankara, ss.251-284, 2025
Kant’ın eserlerinde insanın “kendinde amaç” oluşu fikrinin ve “kendinde amaçlılık” kavramının, ahlak yasası, koşulsuz buyruk, özgürlük, özerklik gibi kavramlara kıyasla daha az karşımıza çıktığını fark ederiz. Buna rağmen “kendinde amaç” olarak insan anlayışı erdem ve hukuk öğretilerini bir arada kapsayan ahlak metafiziğinin ve genel anlamda Kant felsefesinin merkezinde yer alır. İnsan tam da bir kendinde amaç olarak moral bir varlıktır: Eylemi üzerine düşündüğünde belirsiz biçimde fark ettiği ahlak yasasının evrenselleştirilebilirlik ilkesi dışında bir içerik buyurmadığını anlayabilir, iyiyi ve özgürlüğünü hedefleyebilir, pratik aklın idelerinin dünya ve diğerleriyle ilişkisinin ilkeleri olduğunu fark edebilir, kendi başına bir amaca, dolayısıyla bütünsel bir anlama sahip olmayan tarihi, insanın kendinde amaçlılığı üzerinden anlamlandırabilir ve bu tarih içindeki gelişimini, dolayısıyla Aydınlanma’nın aslında bir tarihsel dönem değil insanın özgürleşmesi yolunda bir süreç olduğunu kavrayabilir, özerkliğine dayanarak toplum yaşamının özgürlüğün yasalarının hüküm sürdüğü bir düzene doğru evrilmesi için çabalayabilir. Bunlar aynı zamanda insanın kendini bir amaç olarak gerçekleştirmesi yolunda ödevleridir.