BAŞKASININ MALZEMESİ İLE BAŞKASININ ARAZİSİ ÜZERİNDE YAPILAN HAKSIZ YAPIYA İLİŞKİN TARAFLARIN HAK VE TALEPLERİ
Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, sa.1, ss.1579-1603, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1579-1603
- Galatasaray Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Üçüncü kişi tarafından başkasının malzemesi ile başkasının arazisine yapı inşa edilmesi haksız inşaatın görünümlerinden biridir. Bunun dışında, arazi malikinin başkasının malzemesi ile kendi arazisine veya malzeme malikinin kendi malzemesiyle başkasının arazisine yapı inşa etmesi halinde de haksız yapı söz konusu olacaktır. Haksız yapı Türk Medeni Kanunu’nun 722-724. maddeleri arasında düzenlenir. TMK m. 722/I, “Bir kimse kendi arazisindeki yapıda başkasının malzemesini ya da başkasının arazisindeki yapıda kendisinin veya bir başkasının malzemesini kullanırsa, bu malzeme arazinin bütünleyici parçası olur” düzenlemesi ile haksız yapının tüm görünümlerine yer vermektedir. Kanun koyucu ilgili hükümde, kullanılan malzemenin arazinin bütünleyici parçası olacağını, diğer bir ifade ile arazi malikinin başkasına ait malzemeyi malzeme malikinin kazandırma iradesi olmaksızın aslen kazanacağını da düzenler. Haksız yapı hükümleri, TMK m. 722/I düzenlemesi karşısında arazi malikinin söz konusu edim dışı zenginleşmesinin yaratacağı haksızlığı giderme amacı güder. Bu nedenle, Türk Medeni Kanunu’nun haksız inşaata ilişkin 722-724. maddelerinin sebepsiz zenginleşme karşısında özel hüküm niteliği taşıdığı kabul edilir. Başkasının malzemesi ile başkasının arazisi üzerinde yapı inşa edilmesi halinde arazi maliki, yapıyı yapan ve malzeme maliki arasındaki hukuki ilişki, Kanun bu konuda ayrıntılı düzenleme içermediğinden öğretide de ihmal edilmiştir. Oysa bu kişilerin birbirlerine karşı ileri süreceği talepler önem taşır. Çalışmada bu ihtimalde ortaya çıkabilecek temel sorunlar ve hukuki ilişkideki tarafların birbirlerine yöneltebileceği talepler incelenecektir.
Unlawful construction arises where a structure is erected on another’s land using materials belonging to a third party, as well as in cases where the landowner builds with another’s materials or the material owner builds on another’s land. These situations are governed by Articles 722-724 of the TCC. Under Article 722(1), materials incorporated into a structure become integral parts of the land. Consequently, ownership of such materials passes ipso iure to the landowner, irrespective of the material owner’s intent. These provisions aim to remedy the injustice arising from the landowner’s enrichment without corresponding performance. For this reason, Articles 722-724 of the TCC are accepted as special provisions vis-à-vis unjust enrichment. Where construction is carried out on another’s land using another’s materials, the legal relationship among the landowner, the contractor, and the material owner and the claims these parties may assert against one another is of particular significance. This study examines the principal issues arising in this scenario and the claims the parties may direct against each other.