AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ SİSTEMİNDE ÇEVRE HAKKINA İLİŞKİN EK PROTOKOL TARTIŞMALARI
Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, sa.1, ss.83-104, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.83-104
- Galatasaray Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) sisteminde sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının bağımsız bir norm olarak düzenlenmesine yönelik kurumsal tartışmaları incelemektedir. Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi’nin (AKPM) çevre hakkını bağımsız bir ek protokol ile sisteme dahil etme yönündeki ısrarlı normatif zorlamaları ile Bakanlar Komitesi’nin egemenlik eksenli statükocu direnişi arasındaki güç mücadelesi analiz edilmektedir. Strazburg Mahkemesi’nin "yansıma yoluyla" geliştirdiği dolaylı koruma rejiminin güncel ekolojik krizler karşısındaki yapısal sınırları; 1998 ve 2025 tarihli çevre ceza hukuku sözleşmeleri bağlamında ele alınmaktadır. Çalışma, çevre hakkının bağımsız bir norm olarak tanınmasının sadece hukuki bir gereklilik değil, Avrupa Konseyi’nin değerlerini çağa uyarlama noktasında bir siyasi irade sınavı olduğunu savunmaktadır.
This study examines the institutional debates regarding the recognition of the right to a healthy environment as an independent norm within the European Convention on Human Rights (ECHR) system. It analyzes the power struggle between the Parliamentary Assembly of the Council of Europe‟s (PACE) persistent normative pressures to incorporate the right to environment via an additional protocol, and the Committee of Ministers‟ sovereignty-focused status quo resistance. The structural limitations of the indirect protection regime developed by the Strasbourg Court through “protection par ricochet” are evaluated in the context of contemporary ecological crises and the environmental criminal law conventions of 1998 and 2025. The study argues that recognizing the right to environment as an independent norm is not merely a legal necessity but a political test for the Council of Europe to update its values for the current era.