Aile Hukukuna İlişkin Yargılamalarda Çocuğun Katılım Hakkı
Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.0, sa.232, ss.31-100, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 232
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.31-100
- Galatasaray Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, aile hukukuna ilişkin yargılamalarda çocuğun katılım hakkını, Türk Medenî Kanunu, medenî usul hukuku ilkeleri ve Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ışığında incelemektedir. Çocuğun yalnızca korunmaya muhtaç bir varlık değil, kendisini ilgilendiren süreçlerde görüşünün dikkate alınması gereken bağımsız bir hak öznesi olduğu kabulünden hareketle, katılım hakkının kapsamı ve işlevi tartışılmaktadır. Çalışmada Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi, Çocuklarla Kişisel İlişki Kurulmasına Dair Avrupa Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi sistemi karşılaştırmalı biçimde ele alınmaktadır. Çocuğun görüşünün alınması, olurunun aranması, bizzat dava hakkını kullanması ve iradesinin işlemi engelleyici sonuç doğurduğu haller ayrı düzlemler olarak incelenmekte; özellikle, boşanma ve ayrılık, velâyet, kişisel ilişki, evlat edinme, soybağı, ergin kılınma bakımından katılım hakkının usulî güvenceleri değerlendirilmektedir. Bu bağlamda hâkimin bilgilendirme, dinleme, gerekçelendirme ve gerektiğinde bağımsız temsil sağlama yükümlülükleri de vurgulanmaktadır.
This article examines the child’s right to participate in family law proceedings in light of the Turkish Civil Code, the principles of civil procedure, and the international conventions binding upon Türkiye. Starting from the premise that the child is not merely an object of protection but an independent rights-holder whose views must be taken seriously in matters affecting them, the article analyses the scope and legal function of participation. It discusses the UN Convention on the Rights of the Child, the European Convention on the Exercise of Children’s Rights, the Council of Europe Convention on Contact concerning Children, and the European Convention on Human Rights in a comparative framework. The article distinguishes between hearing the child, requiring the child’s consent, enabling the child to exercise certain rights of action personally, and recognizing situations in which the child’s objection prevents the legal act. Particular attention is paid to divorce and separation, custody, contact, adoption, parentage, emancipation, and procedural safeguards such as information, representation, and reasoned judicial assessment.