AİHM içtihadı uyarınca demokrasiye geçiş dönemi adaletinde arındırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Galatasaray Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUNUS EMRE ERDÖLEN

Danışman: Özen Ülgen Adadağ

Özet:

Geçiş dönemi adaleti kavramı, hukuk devletini tesis etmek, adaleti ve toplumsal uzlaşıyı sağlamak amacıyla bir toplumun geçmişteki silahlı çatışmaların veya otoriter rejimin mirasıyla hukuki araçları kullanarak başa çıkmasını ifade etmektedir. Geçiş dönemi adaletinin dört temel bileşeni bulunmaktadır: 1) Adalet, 2) Hakikat, 3) Onarım ve 4) Güvence. Geçiş dönemi adaletinin güvence bileşeninin bir görünümü olan personel reformu tedbirlerinden en önemlisi ise "lustration", yani arındırmadır. Arındırma, geçmiş rejimle bağlantılı olan kişilere yönelik seçilme hakkının kısıtlanması, kamu ve bazı özel sektör görevlerinde istihdamın sınırlandırılması ve kamuoyuna ifşa gibi yaptırım ve kısmi hak mahrumiyetlerinin öngörüldüğü bir demokrasiye geçiş dönemi tedbiridir. Bu çalışmada arındırma tedbirlerinin nasıl Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde öngörülen hukuki güvencelere uygun bir şekilde uygulanabileceği ele alınmış, arındırma tedbirlerinin intikam duyguları veya siyasi emellerle değil, hukuk devletini tesis etme gibi amaçlarla yürütülmesi için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin ortaya koyduğu yol haritası detaylıca incelenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, demokrasiye geçiş döneminde arındırma tedbirlerini hukuka uygun bir şekilde uygulamak isteyen devletlere bir yol haritası sunmaktadır.