La revolution Iranienne et l'historialite du Chiisme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Galatasaray Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Siyaset Bilimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Fransızca
Öğrenci: MEHMET TALHA PAŞAOĞLU
Danışman: HÜSEYİN ÖZGÜR ADADAĞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İran Devrimi ve Şiizmin Tarihselliği İran Devrimi (1979) sosyal bilimler literatüründe "İslamî devrim" adıyla anılmaktadır. Bu çalışmada İran Devrimi, İslamî devrim kavramıyla ilişkili olarak Şiizmin tarihselliği çerçevesinde ele alınacaktır. İlk olarak « devrim nedir » sorusu etrafındaki tartışmalara göz atılacak ve kavramın hem sosyal bilimler literatüründe hem de İslam kaynaklarında nasıl geçtiğine bakılacaktır. Bu tartışmalardan hareketle İslamî devrimin tarifi yapıldıktan sonra, İran Devrimi hem bir süreklilik hem de kopuş olarak incelenecek ve Şiizmin belirleyiciliği izah edilmeye çalışılacaktır. Bu tezin ilk bölümü devrim kavramının Avrupa'daki tarihsel gelişimiyle İslamî kaynaklardaki anlaşılma biçimleri arasındaki paralelliği göstermektedir. İkinci bölüm İslam'ın tarihsel bir kolu olan Şiiliği yalnızca bir mezhep olarak değil kültürel bir dil ve kolektif bir anlam dünyası olarak açıklayacaktır. Bu çerçevede Şiiliğin tarihselliği, Martin Heidegger ve Karl Marks'ın yorumlarından hareketle izah edilecek ve 1979'a giden yolda onu harekete geçiren gücün "devrimci bilinç" olduğu vurgusu yapılacaktır. Çalışmanın ana omurgası, üçüncü bölüm olan İran Devrimi başlığında ele alınan tarihsel anlatıya dayanmaktadır. Bu bölüm üç kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısım, yaklaşık 100 yıla dayanan protesto geleneğiyle İranlıların siyasal kültürünün bir süreklilik arz ettiğini iddia etmektedir. Bu süreklilik, İran Devrimi'ni daha iyi anlamamızı sağlayacaktır. İkinci kısım devrim sürecinin en yoğun dönemi olan 1977-1979 yılları arasındaki toplumsal muhalefeti anlatmaktadır. Bu kısımda, devrimin aktörleri olan işçi, esnaf ve öğrencilerin mücadelesi izah edilecektir. Üçüncü kısımda ise, İran Devrimi bir kopuş olarak açıklanmaya çalışılacak ve bu bağlamda, yeni yönetimi kuracak olan Ayetullah Humeyni'nin ve molla hareketinin söz konusu tarihselliğe katkıları anlatılacaktır. Sonuç olarak « İran Devrimi'nin öznesi kimdir? » sorusunun cevabı Şiizmin tarihselliği çerçevesinde anlaşılmış olacaktır. Dolaşımdaki hakim kültür olan Şiizm, "devrimci bilinç" sayesinde kitleleri harekete geçirmiş ve farklı toplumsal grupları "İslamî devrim" ve "İslamî yönetim" ideali etrafında birleştirmiştir.