Process bot automation selection with MCDM in airline cargo sector
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Galatasaray Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Gül Durak
Danışman: Abdullah Çağrı Tolga
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hızlı büyüyen sektörlerin bulunduğu bir ortamda şirketlerin ileri teknolojiden faydalanması kaçınılmazdır. Büyük verilerin işlendiği ; bilgi güvenliğinin üst düzeyde tutulduğu hava yolu kargo sektörü bu sektörlerden biridir. Hava yolu kargo sektörü en büyük avantajı hızı ve geniş uçuş ağı olan yapısından dolayı saldırılara elverişli bir sektördür. Hava yolu kargoda canlı hayvanlardan medikal kargolara kadar bir çok ürünün taşınması gerçekleşmektedir. Uygulamanın yapıldığı hava yolu kargo şirketi halihazırda dünya çapında yedinci sıradadır. 2019 yılı Pazar payı ise %7.1'dir. Ancak her sektörde olduğu gibi bu sektörde de rekabet son yıllarda üst düzeye çıkmıştır. Şirket hem ulusal hem uluslararası rekabetle başa çıkabilmek için son dönemde inovasyon projelerine ağırlık vermektedir. Robotik Proses Otomasyonu da şirketin en çok ilgilendiği projedir. Şirketin robotları kullanmaya başlaması ile hız, doğruluk, verimlilik ve buna bağlı olarak da müşteri memnuniyeti artacaktır. Robotik Proses Otomasyonu zamanımızın en son teknolojilerinden biridir ve bir hizmet görevi otomasyonu biçimidir. Robotik Proses Otomasyon yazılımını kullanmayı tercih eden şirketlerin öncelikle teknolojiye para yatırması gerekmektedir, ancak zamanla yakında kar görmeye başlayacakları için çok faydalı olmaktadır. "Robot", uygulamayı yorumlayarak tekrar eden görevlerin doğru bir şekilde yapılmasına izin verir, Robotik Proses Otomasyonu programı, ekran kaydı ve değişkenleri kullanarak sistemler ile iletişim kurarak geliştirici tarafından belirlenen talimatları gerçekleştirir. Burada bahsedilen robotlar son zamanlarda bot olarak adlandırılmışlardır. BOT kendisine verilmiş olan görevleri ve hizmetleri gerçekleştiren programlara verilen addır. Web sitelerinin içerdiği bilgilere ulaşmayı, gün içinde e-posta gönderen uygulamaları incelemeyi ve bunun gibi farklı işlevleri içermekte olan bus anal asistanlar bilgi ve istenilen verilere erişimdeki hızı oldukça artırmıştır. Fakat genel anlamı ile bu çalışmada Robotik Proses Otomasyonu yani kısaca RPA olarak bahsedilecektir. Bununla birlikte, birçok Robotik Proses Otomasyon şirketinin varlığı, havayolunun seçim yapmasını zorlaştırmaktadır. Robotik Proses Otomasyonunun veri kopyalama, iş akışı otomasyonu ve yapay zekaya dayalı üç temel ilkesi bulunmaktadır. Robotik proses otomasyonu şu ana kadar birçok alanda faaliyet göstermektedir. Uluslararası, büyük ölçekli şirketler için Robotik Proses Otomasyonu seçimi; iş süreçlerine ve iş ortaklarına ne kadar sahip olduklarını göz önünde bulundurarak; birçok kıstas ve beklentileri olan bir evreni temsil eder. Tüm bu yararların ışığında firmayı bekleyen problemlerden birisi karar verme problemidir. Çok kriterin ve çok alternatifin olduğu bu durumda şirketin belirlediği tüm kriterleri en büyük ölçüde karşılayacak firmayı bulması gerekmektedir. Şirket bu konuda bilimsel metotları kullanmak istemiştir. Bu nedenle, çok kriterli karar verme yöntemlerinin en büyük karar destek yöntemlerinden biri olarak kullanılması düşünülebilir. Bu çalışmada; şirkete destek olarak göreli olarak yeni sayılabilecek çok nitelikli karar verme yöntemleri olan ağırlıklı Öklid uzaklık temelli yaklaşım olan WEDBA ve iteratif çok kriterli karar verme yöntemi olan TODIM yöntemleri kullanılmıştır. WEDBA yöntemini kullanmanın en büyük avantajlarından biri; yeni bir çok nitelikli karar verme yöntemi olması ve kullanılabilmesi için hem niteliksel hem de niceliksel nitelikler göz önünde bulundurulmasıdır. Ayrıca WEDBA yönteminde üç tür ağırlık kullanılmaktadır. Bu ağırlıklar objektif sübjektif ve her ikisini de kullanan entegre ağırlıklardır. Bu da çalışmayı daha önceki yöntemlerden farklı kılmaktadır. WEDBA yönteminde olurlu çözümün anlamı; ideal diye tanımlanan noktalara en yakın olan başka bir deyişle en kısa mesafede olan çözümdür. Bu yöntemde ideal ve ideal olmayan noktalar bulunmaktadır. Öte yandan TODIM metodu karar aşamasında Beklenti Teorisini kullanır ve risk faktörünü ele alır. Beklenti teorisi Nobel Ekonomi ödüllü bir çalışmadır. Kayıplar ve kazançları her bir alternatif için ikili karşılaştırmalar yolu ile hesaplar. Yapılan araştırmalar sonucunda bu iki yöntemin bir arada literatürde hiç kullanılmadığı görülmüştür. Her iki yöntem de matematiksel, mantıklı ve anlaşılması kolaydır. Ayrıca her iki yöntem de benzer adımlar içerir. Yöntemlerin bu nedenle karşılaştırılmaları kolaydır. İlk olarak karar matrisi oluşturulması ile başlanacaktır. Niteliksel olan kriterlerin sayısallaştırılması için literatürde bilinen bir yöntem olan yedi noktalı ölçek metodu kullanılmıştır. TODIM metodu için ise 1'den 5'e ölçek kullanılmıştır. Çünkü bu yöntemlerin uygulanabilmesi için tüm verilerin sayısal olması gerekmektedir. Öte yandan tüm veriler şirketin belirlediği kriterler ve yaptığı teknik gezilerle belirlenmiştir.