Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAFIZ MADEN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Coşkun Topal
Eş Danışman: Hasan Bora Usluer
Özet:
Araştırma ve sondaj gemilerinin politik bir araç olarak birlikte kullanılması aynı dönemlere denk gelmemektedir. Son yıllarda özellikle Akdeniz’de ulusal menfaatler açısından son derece önemli olan enerji kaynaklarının aranması ve çıkarılmasına yönelik faaliyetler açısından araştırma ve sondaj gemileri en önemli politika aracı olmuşlardır. Bu tez çalışmasının temel amacı Türk araştırma ve sondaj gemilerinin dış politika aracı olarak nasıl kullanıldığını ortaya koymaktır. Bu amaca ulaşmak için üç farklı hedef belirlenmiştir. Bu tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Osmanlı İmparatorluğu döneminde araştırma gemilerinin Karadeniz ve Marmara Denizi'ndeki ilk faaliyetleri, Mühendishane-i Bahri Hümayun'un kuruluşu ile Gül-i Sefid, Ahter, Neyyir-i Zafer ve Beyrut Mesaha gemilerinin hidrografi ve oşinografi çalışmaları incelenecektir. İkinci bölümde, Türkiye Cumhuriyeti döneminde, 1923-1980 yılları arasında Türk araştırma gemilerinin Ege Denizi karasuları ve kıta sahanlığı krizlerinde dış politikaya yönelik faaliyetlerinin etkileri tartışılacaktır. 1974 yılında TCG Çandarlı, 1976 yılında MTA Sismik I (HORA) gemisinin Ege Denizi’nde Türkiye-Yunanistan arasında ortaya çıkan karasuları ve kıta sahanlığı krizinde üstlendikleri görevler analiz edilmektedir. Üçüncü bölümde, 1987 Ege Denizi bunalımı sırasında MTA Sismik I gemisinin rolü ve 2000'li yıllardan itibaren Barbaros Hayreddin Paşa ve Oruç Reis araştırma gemileri ile ve Fatih, Yavuz, Kanuni ve Abdülhamid Han sondaj gemilerinin Doğu Akdeniz’deki faaliyetlerinin dış politikaya yansımaları analiz edilecektir. Bu amaç ve hedeflerin gerçekleştirilmesi ile Türk araştırma gemilerinin dış politika eksenli faaliyetlerinin etkileri nitel araştırma yöntemleriyle değerlendirilecektir. Bu bağlamda, Türkiye'nin denizcilik stratejilerini güçlendirmek amacıyla Denizcilik Bakanlığının kurulmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir. Türkiye’nin çevre denizlerindeki kıta sahanlığı, karasuları, Münhasır Ekonomik Bölge, enerji kaynakları arama faaliyetleri, turizm ve balıkçılık gibi diğer faaliyetlere ait politikaların geliştirilmesi kurulacak Denizcilik Bakanlığı ile koordine edilebilir. Doğu Akdeniz'de, Suriye, İsrail ve Mısır ile MEB anlaşmaları yapılarak deniz yetki alanlarının netleştirilmesi sağlanabilir. Ayrıca, Kıbrıs’ın güvenliğini korumak amacıyla Akdeniz Ordu Komutanlığı (5.Ordu) oluşturulması jeostratejik açıdan uygun olacaktır.