Vlogging ve mikro-ünlülük: Gençlerin YouTube üretim pratiklerinin etnografik incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Galatasaray Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YEŞİM CEREN ÇAPRAZ

Danışman: Emine Nazlı Aytuna

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasının amacı, gençlerin YouTube'daki vlog üretimlerini mikro-ünlülük bağlamında ele alarak, içerik üretmenin toplumsal, kültürel ve ekonomik işlevlerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda, araştırmanın kavramsal çerçevesinde kültürel çalışmalar ekolü ve eleştirel ekonomi politik yaklaşımların perspektiflerinden yararlanılarak alternatif bir analiz çerçevesi geliştirilmiştir. İlk olarak, alt-kültür sonrası internetle kesişen çağdaş gençlik kültürünün "akışkan", "geçici", "parçalı" özellikleri tartışılmıştır. Sonrasında kullanıcı tabanlı içerik üretimlerinin yaygınlaşmasıyla değişen medya üretim ve tüketim pratiklerinin ortaya çıkardığı yeni emek ve sermaye biçimlerini tartışmak için "mikro-ünlü" ve "duygusal emek" kavramlarına başvurulmuştur. Bu çerçevede, çevrimiçi etnografi yöntemiyle, 16 kişiyle derinlemesine görüşme, 30 YouTube kanalı takibi ve 180 videonun içerik analizi yapılmıştır. Bu çalışmanın bulgularına göre, vlog'lar sadece dijital veya kültürel üretim biçim değildir; yeni iş, emek, sermaye biçimleri yaratan, bilgi ekonomisinin içerisinde yer alan bir sistemdir. Gençler için, vlog çekmenin temel motivasyonu boş zamanı alternatif bir kariyere dönüştürmektedir. Bunun yanı sıra, YouTube'da görünür olmak toplumsal olarak önemli bir statü göstergesi halini almıştır ve geleneksel anlamda ünlü kavramında ve görünürlüğün algılanmasında sapmalara sebep olmuştur. Vlog'ların gelir modeli duyguya, sosyal sermayeye ve etkileşim biçimlerine dayanmaktadır ve bu etkileşim biçimleri duygusal emek olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışma, gençlerin kültürel üretimleri ile ticari endüstriler arasındaki simbiyotik ilişkiye dair literatürdeki eksikliğin giderilmesini amaçlamaktadır. Bu tez çalışması, 100/2000 YÖK Doktora Bursu ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), Bilim İnsanı Destekleme Daire Başkanlığı (BİDEB), 2211-A Genel Yurt İçi Doktora Burs Programı kapsamında desteklenmiştir.