Les relations Turco-Américaines et le discours anti-impérialiste en Turquie entre les années 1960-1971

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Galatasaray Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Fransızca

Öğrenci: NERGİZ ÇALIK

Danışman: Hüseyin Özgür Adadağ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada uluslararası sistemi ve doğal olarak ulusal politikaları da yıllarca meşgul etmiş ve günümüzde hala etmekte olan anti-emperyalizm rüzgarının 1960-1971 yılları arasında Türkiye'deki seyri ele alınmıştır. Bu dönem ele alınırken soğuk savaş döneminin başlıca karakterinden biri olan ABD ve jeopolitik konumu ile soğuk savaşın yan oyuncularından bir diğeri olan Türkiye arasındaki ilişkiler göz önünde bulundurulmuştur. Çalışmanın amacı, 1960 darbesi sonrasında Türkiye düşünce hayatındaki anti-emperyalist söylemin Türk-Amerikan ilişkileri üzerinde yarattığı etkiyi ortaya koymaktır. Çalışmada öncelikle Türkiye'nin kuruluşundan Demokrat Parti'nin iktidar oluşuna kadarki dönemde anti-emperyalizmin Türk düşünce hayatındaki yeri incelenmiştir. Bu incelemedeki amaçların en önemlisi ABD ile kurulan iş birliklerinin nasıl tarihsel bir arka plan oluşturduğunu göstermektir. Daha sonra, Demokrat Parti dönemi boyunca var olmaya çalışan anti-emperyalist söylemler ve ABD ile kurulan sıkı ekonomik ve askeri iş birliği incelenmiştir. 1960'lara gelindiğinde toplumdaki bilinci göstermesi açısından bu incelemenin çalışmada önemli bir yeri vardır. Çalışmanın son bölümünde ise ABD'nin dost ülke sıfatından emperyalist ülkeye dönüşmesine yol açan ve « ülkenin taşı toprağı Amerika oldu » cümlesinin kurulmasına sebebiyet veren etmenler ele alınmıştır. Çalışma boyunca literatür taraması yapılmış döneme damgasını vurmuş gazete ve dergiler incelenmiştir. Çalışmada Türkiye'deki anti-emperyalizmin anti-Amerikan söylemlere dönüşmesi, dahası bu iki söylemin birbirinin dengiymişçesine kullanılmaya başlanması gözlemlenmiştir. Çalışma boyunca ortaya konulan en önemli sav Türk toplumunda artmaya başlayan ve kimi zaman şiddetli çatışmalara dönüşen anti-Amerikan/anti-emperyalist söylemlerin Türk dış politikasında, ABD ile ilişkileri şekillendirmesidir.